Онцлох мэдээ: 2020 оны 3 дугаар сарын 21 -ний өдрийн байдлаар Монгол орны нийт газар нутгийн 15.8 % нь цастай ба дундаж зузаан нь 14 см, цасан дахь усны нөөц 3.71 шоо.км  байна. Жишээлбэл: Увс нуур болон Тэс, Идэр, Шишхэд голын сав газруудын 60-80% нь цастай, цасан дахь усны нөөц нь дунджаар  0.64 шоо.км  байгаа бол Хяргас нуур, Завхан,  Дэлгэрмөрөн, Чулуут  голуудын  савын 30%  цастай,  цасан дахь усны нөөц 0.55 шоо.км байна. Цаашид урин дулаан цаг ирж буйтай уялдаад гол мөрний мөсний үзэгдэл улам идэвхижиж, цөнгийн хахаа, мөсөн дээгүүр ус урсах, хайлсан цас, мөс зэргээс шалтгаалан ус эргээсээ хальж орчин тойрны газар усанд автан, голын эрэг, татмаар нутаглаж буй ард иргэдэд аюул учруулж болзошгүй байна. Иймд том жижиг гол, сайр жалгын эрэг хөвөөнөөс зайдуу суурьшиж нуудлэх, гуу жалга, далан , шуудууг цэвэрлэж ус урсахад чөлөөтэй болгох, амьтны сэг зэмээр цасны ус дамжин голруу орж ус бохирдуулах өвчин эмгэг тараах аюултай тул холбогдох байгуулагаас зохих арга хэмжээг цаг алдалгүй авч цэвэрлэгээ устгал хийхийг зөвлөж байна.  Мөн гол мөрөн, нууранд мөсний үзэгдэл эрчимшиж, мөсний зузаарлын эрчим буурч мөс өргөгдөн хэврэгшиж байгаа тул мөс цөмрөх аюулаас урьдчилан сэргийлэхийг онцгойлон анхааруулж байна. Гадаргын усны судалгааны хэлтэс 2020-03-21

Ажиглалтын мэдээ > Ус судлалын тайлан, мэдээ

Хэвлэх

Гол мөрний мөсний үзэгдэл, зузааны тойм 2020-03-21

Гол мөрний мөсний үзэгдэл, зузааны тойм

2020 оны гуравдугаар сарын хоёрдугаар арав хоног

  1. Хойт мөсөн далайн ай савын гол, мөрөн

Хөвсгөлийн уулсаас эх авсан Эг, Бэлтэс, Бүгсий, Үүр, Шишхэд зэрэг голууд  30-135 см зузаан мөсөн бүрхүүлтэй, мөсөн дээгүүр ус урсах, мөс харлах, харз гүйх зэрэг үзэгдэл идэвхижиж эхэлсэн ба мөсний зузаан өмнөх арав хоногоос 5-20 см нимгэрсэн байна. Харин Дэлгэрмөрөн болон Эг гол Хатгал тосгон орчимд гол мөсөн захтай болсон байна. Дээрх голуудын мөсний зузааныг өмнөх оны мөн үе болон олон жилийн дундажтай харьцуулбал 10-80 см нимгэн байна.

Хангай нурууны араас усжих  Идэр, Чулуут, Хойттамир, Урдтамир голын мөсний зузаан өмнөх арав хоногийнхоос 5-40 см багассан бол Хануй, Суман, Идэр голын эхээр мөсний зузааны өөрчлөлтгүй байсан байна. Эдгээр голуудын мөсний зузаан 30-110 см байгаа ба энэ нь 2019 оны мөн үе болон олон жилийн дунджаас 25-100 см бага байна.  Хангайн арын голуудад мөс байрандаа хайлах , мөсөн дээгүүр ус урсах, харз гүйх үзэгдэл эрчимжиж эхэлсэн байна.

Хэнтий нурууны баруун хажуугийн Хүдэр, Хараа, Ерөө, Тэрэлж, Туул, Сэлбэ, Улиастай, Сөгнөгөр, Шивэрт зэрэг голууд 20-100 см зузаан мөсөн бүрхүүлтэй мөсний зузаан өнгөрсөн хугацааныхаас 5-35 см нимгэрч мөс харлах, мөсөн дээгүүр ус урсах, харз, халиа тошин гүйх зэрэг үзэгдэл голлон ажиглаглдаж байна.  Хэнтий нурууны баруун хажуугийн голуудын мөсний зузаан өмнөх оны мөн үе болон олон жилийн дунджаас 5-90 см бага  харин Хүдэр, Хараа, Ерөө, Сэлбэ, Туул голын адгаар 10-35 см ахиу байна.

Сэлэнгэ мөрөн Орхон голын нийт уртын дагууд мөсний зузаан өнгөрсөн арав хоногийнхоос 5-40 см нимгэрч 45-145 см зузаан мөсөн бүрхүүлтэй болсон ба  энэ нь олон жилийн дундаж болон 2019 оны мөн үеийнхээс голын эх болон дунд хэсгээр 5-35 см ахиу адгаар 10-25 см нимгэн мөсөн бүрхүүлтэй байна. Сэлэнгэ мөрний дагууд усан зах үүсч харз, тошин гүйх үзэгдэлтэй байгаа бол Орхон голд мөс харлах, мөс байрандаа хайлах, мөсөн дээгүүр ус урсах зэрэг үзэгдэл зонхилж байна.

   2.Номхон далайн ай савын гол, мөрөн

   Хэнтий нурууны ар, зүүн хажуугаас эхтэй Хурх, Барх, Эг, Балж, Онон, Хэрлэн,   болон Их Хянганы нуруунаас эхтэй Халх голын дагууд 35-165 см зузаан мөсөн бүрхүүлтэй байгаа ба энэ нь 3 дугаар сарын 11-ний өдрийнхөөс 5-20 см нимгэрч мөс харлах, мөсөн дээгүүр ус урсах, тошин гүйх зэрэг үзэгдэлтэй байна.  Номхон далайн ай савын дээрх голуудын мөсний зузаан 2019 оны мөн үе болон олон жилийн дунджаас 5-55 см зузаан харин Барх, Хэрлэн, Улз голын адгаар 10-35 см нимгэн байна.  

3. Төв Азийн гадагш урсацгүй ай сав           

            Алтай нуруу болон түүний салбар уулсаас усжих Ховд , Буянт, Булган, Сагсай, Турган, Харбут, Чонохарайх, Дундцэнхэр, Долооннуур зэрэг голууд 25-145 см зузаан мөсөн бүрхүүлтэй, мөсний зузаан өмнөх арав хоногоос 5-15 см нимгэрсэн байна. Эдгээр голуудын мөсний зузааныг олон жилийн дундаж болон өнгөрсөн оны мөн үетэй харьцуулбал 10-50 см нимгэн мөстэй байна.  

Хангай нурууны өврөөс эхтэй Богд, Чигэстэй, Буянт, Хүнгүй, Яруу, Хожуул, Завхан, Зүйл, Шарга,  Түй, Заг, Байдраг, Шаргалжуут, Цагаантуруут, Шар ус, Онги, Зэгстэй, Таац  зэрэг голууд 30-210 см зузаан мөсөн бүрхүүлтэй мөсний зузаан өмнөх арав хоногийнхоос 5-25 см нимгэрсэн байна. Дээрх голуудын мөсний зузаан өмнөх  оны мөн үе болон олон жилийн дунджаас 10-50 см нимгэн мөсөн бүрхүүлтэй байна.   

Увс нуурын савын Чигж, Хархираа, Түргэн зэрэг голуудын мөсний зузаан өмнөх арав хоногоос 5 см орчим нимгэрч, 45-90 см зузаан мөсөн бүрхүүлтэй болсон ба энэ нь 2019 оны мөн үе болон олон жилийн дундажтай харьцуулбал 5-45 см нимгэн мөсөн бүрхүүлтэй байна.

Гуравдугаар сарын хоёрдугаар арав хоногийн байдлаар манай орны ихэнх гол, мөрөн, нуурын мөсний зузаан өмнөх арав хоногийнхоос 5-40 см нимгэрч  мөсний үзэгдэл эрчимжиж эхэлсэн байна. Цаашид цаг агаарын дулааралтай уялдан гол мөрний сав дахь цас, мөс хайлж, хаврын шар усны үер цөнгийн хахаатай давхцан ус эргээсээ халих голын эрэг татам орчим усанд автах зэрэг үзэгдэл ажиглагдаж болзошгүй байна.   Иймд ард иргэд хаврын шар усны үер болон мөс цөмрөх аюулаас сэрэмжтэй байхыг онцгойлон анхааруулж байна.

Зарим томоохон гол мөрний мөсний зузааныг тухайн үеийн болон олон жилийн дундаж утгатай харьцуулан хүснэгтэнд үзүүлэв.

 

д/д

 

Гол-харуулын нэр

Олон жил

 

Мөсний зузаан, 2019.03.21

Мөсний зузаан, 2020.03.21

Дундаж

Хамгийн их

Мөсний зузаан, см

1

Сэлэнгэ мөрөн- Хялгант сум

71

103

72

80

2

Сэлэнгэ мөрөн - Сүхбаатар

72

183

-

-

3

Дэлгэрмөрөн гол-Мөрөн сум

91

171

-

-

4

Эг гол-Эрдэнэбулган сум

69

133

45

61

5

Идэр гол-Их-Уул сум

47

66

48

59

6

Орхон гол-Орхон сум / Сэлэнгэ /

93

152

-

-

7

Орхон гол-Сүхбаатар сум

91

122

-

-

8

Туул гол-Улаанбаатар хот

80

193

75

58

9

Ерөө гол-Ерөө сум

99

190

83

92

11

Хараа гол-Баруунхараа сум

63

117

-

101

13

Онон гол-Биндэр сум

115

245

73

126

14

Хэрлэн гол-Өндөрхаан сум

89

193

97

62

15

Хэрлэн гол-Чойбалсан сум

63

151

60

80

16

Халх гол-Сумбэр сум

108

192

90

140

17

Ховд гол –Өлгий сум

139

218

175

145

18

Булган гол-Булган сум

94

141

-

50

19

Түй гол-Баянхонгор сум

73

230

69

50

20

Завхан гол-Гуулин сум

117

238

123

113

Гадаргын усны судалгааны хэлтэс

                                                                  2020-03-21

 

Текст мэдээний жагсаалт

Гарчиг Үүсгэсэн огноо Хандалт
Гол мөрний мөсний үзэгдэл, зузааны тойм 2020-03-21 2020-03-21 43
Гол мөрний мөсний үзэгдэл, зузааны тойм 2020-03-11 2020-03-11 299
Гол мөрний мөсний үзэгдэл, зузааны тойм 2020-03-02 2020-03-02 616
Гол мөрний мөсний үзэгдэл, зузааны тойм 2020-02-21 2020-02-21 433
Гол мөрний мөсний үзэгдэл, зузааны тойм 2020-02-12 2020-02-13 427
Гол мөрний мөсний үзэгдэл, зузааны тойм 2020-02-02 2020-02-03 249
Гол мөрний мөсний үзэгдэл, зузааны тойм 2020-01-22 2020-01-22 282
Гол мөрний мөсний үзэгдэл, зузааны тойм 2020-01-12 2020-01-13 456
Гол мөрний мөсний үзэгдэл, зузааны тойм 2020-01-02 2020-01-02 368
Гол мөрний мөсний үзэгдэл, зузааны тойм 2019-12-21 2019-12-23 422
Гол мөрний мөсний үзэгдэл, зузааны тойм 2019-12-12 356
Гол, мөрний усны горимын тойм 2019-12-01 2019-12-03 494
Гол, мөрний усны горимын тойм 2019-11-21 2019-11-21 551
Гол, мөрний усны горимын тойм 2019-11-11 2019-11-11 601
Гол, мөрний усны горимын тойм 2019-11-01 2019-11-01 626
Гол, мөрний усны горимын тойм 2019-10-22 2019-10-22 628
Гол, мөрний усны горимын тойм 2019-10-12 2019-10-12 702
Гол, мөрний усны горимын тойм 2019-10-02 2019-10-03 775
Гол, мөрний усны горимын тойм 2019-09-22 2019-09-24 600
Гол, мөрний усны горимын тойм 2019-09-12 2019-09-16 800
Гол, мөрний усны горимын тойм 2019-09-02 2019-09-04 811
Гол, мөрний усны горимын тойм 2019-08-21 2019-08-21 814
Гол, мөрний усны горимын тойм 2019-08-12 2019-08-12 931
Гол, мөрний усны горимын тойм 2019-08-02 2019-08-02 955
Гол, мөрний усны горимын тойм 2019-07-22 2019-07-22 803
Гол, мөрний усны горимын тойм 2019-07-13 2019-07-16 791
Гол, мөрний усны горимын тойм 2019-07-03 2019-07-03 938
Гол, мөрний усны горимын тойм 2019-06-22 2019-06-22 893
Гол, мөрний усны горимын тойм 2019-06-12 2019-06-12 904
Гол, мөрний усны горимын тойм 2019-06-02 2019-06-03 952
Гол, мөрний усны горимын тойм 2019-05-21 2019-05-21 903
Гол, мөрний усны горимын тойм 2019-05-12 2019-05-13 890
Гол, мөрний усны горимын тойм 2019-05-02 2019-05-02 854
Гол, мөрний усны горимын тойм 2019-04-21 2019-04-23 823
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл, зузааны тойм 2019-04-11 2019-04-12 725
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл, зузааны тойм 2019-04-01 2019-04-02 957
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл, зузааны тойм 2019-03-22 2019-03-25 1022
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл, зузааны тойм 2019-03-11 2019-03-12 1811
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл, зузааны тойм 2019-03-01 2019-03-01 974
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл, зузааны тойм 2019-02-21 2019-02-22 1033
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл, зузааны тойм 2019-2-11 2019-02-15 974
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл, зузааны тойм 2019-2-01 2019-02-02 915
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл, зузааны тойм 2019-01-21 2019-01-23 895
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл, зузааны тойм 2019-01-11 2019-01-11 1008
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл, зузааны тойм 2019-01-01 2018-12-21 1043
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл, зузааны тойм 2018-12-12 2018-12-12 1175
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл, зузааны тойм 2018-12-01 2018-12-06 997
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл, зузааны тойм 2018-21-11 2018-11-21 1091
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл, зузааны тойм 2018-11-11 2018-11-12 1081
Гол, мөрний усны горимын тойм 2018-11-01 2018-11-02 960
Гол, мөрний усны горимын тойм 2018-10-21 2018-10-22 1023
Гол, мөрний усны горимын тойм 2018-10-11 2018-10-15 1032
Гол, мөрний усны горимын тойм 2018-10-03 2018-09-21 1135
Гол, мөрний усны горимын тойм 2018-09-11 2018-09-11 1246
Гол, мөрний усны горимын тойм 2018-08-21 2018-08-23 1225
Гол, мөрний усны горимын тойм 2018-08-01 2018-08-13 1230
Гол, мөрний усны горимын тойм 2018-07-31 2018-07-31 1421
Гол, мөрний усны горимын тойм 2018-07-21 2018-07-23 1322
Гол, мөрний усны горимын тойм 2018-07-10 2018-07-10 1248
Гол, мөрний усны горимын тойм 2018-07-02 2018-07-02 1354
Гол, мөрний усны горимын тойм 2018-06-21 2018-06-25 1166
Гол, мөрний усны горимын тойм 2018-06-11 2018-06-12 1254
Гол, мөрний усны горимын тойм 2018-06.01 2018-05-22 1956
Гол, мөрний усны горимын тойм 2018-05-11 2018-05-11 1320
Гол, мөрний усны горимын тойм 2018-05-02 2018-05-02 1333
Гол, мөрний усны горимын тойм 2018-04-20 2018-04-20 1509
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл ба зузааны тойм 2018-04-11 2018-04-12 1434
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл ба зузааны тойм 2018-04-01 2018-04-03 1470
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл ба зузааны тойм 2018-03-21 2018-03-12 1530
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл ба зузааны тойм 2018-03-01 2018-03-02 1465
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл ба зузааны тойм 2018-02-21 2018-02-22 1565
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл ба зузааны тойм 2018-02-11 2018-02-12 1689
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл ба зузааны тойм 2018-02-01 2018-02-02 2116
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл ба зузааны тойм 2017-01-21 2018-01-22 1732
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл ба зузааны тойм 2018-01-11 2018-01-12 1556
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл ба зузааны тойм 2018-01-01 2018-01-02 1351
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл ба зузааны тойм 2017-12-21 2017-12-22 1378
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл ба зузааны тойм 2017-12-11 2017-12-12 1441
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл ба зузааны тойм 2017-12-02 2017-12-04 1253
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл ба зузааны тойм 2017-12-02 2017-12-02 1448
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл ба зузааны тойм 2017-11-21 2017-11-21 1606
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл ба зузааны тойм 2017-11-11 2017-11-11 1804
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл, зузааны тойм 2017-11-01 2017-11-01 1905
Гол мөрний усны горимын тойм 2017-10-21 2017-10-21 2018
Гол, мөрний усны горимын тойм 2017-10-11 2017-10-03 1154
Гол, мөрний усны горимын тойм 2017-09-21 2017-09-22 1289
Гол, мөрний усны горимын тойм 2017-09-11 2017-09-12 1344
Гол, мөрний усны горимын тойм 2017-09-01 2017-09-01 1677
Гол, мөрний усны горимын тойм 2017-08-22 2017-08-22 1526
Гол, мөрний усны горимын тойм 2017-08-11 2017-08-11 1620
Гол, мөрний усны горимын тойм 2017-08-01 2017-08-01 1237
Гол, мөрний усны горимын тойм 2017-07-21 2017-07-24 1174
Гол, мөрний усны горимын тойм 2017-07-12 2017-07-13 1120
Гол, мөрний усны горимын тойм 2017-06-22 2017-06-22 1219
Гол, мөрний усны горимын тойм 2017-06-12 2017-06-12 1279
Гол, мөрний усны горимын тойм 2017-06-02 2017-06-02 1183
Гол, мөрний усны горимын тойм 2017-05-22 2017-05-22 1048
Гол, мөрний усны горимын тойм 2017-05-11 2017-05-12 1385
Гол, мөрний усны горимын тойм 2017-05-01 2017-05-02 1241
Хаврын шар усны үерийн сэрэмжлүүлэх мэдээ /2017.04.04/ 2017-04-04 1265
Хаврын шар усны үер болон мөс цөмрөх аюулаас сэрэмжлүүлэх мэдээ /2017-03-21/ 2017-03-21 1196
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл ба зузааны тойм /2017-04-11/ 2016-11-11 1816
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл ба зузааны тойм /2016-11-01/ 2016-11-02 2178
Гол, мөрний усны горимын тойм 2016-10-21 2016-10-21 1680
Гол, мөрний усны горимын тойм 2016-10-11 2016-10-12 1230
Гол, мөрний усны горимын тойм 2016-10-01 2016-10-03 1229
Гол, мөрний усны горимын тойм 2016-09-23 2016-09-15 1212
Гол, мөрний усны горимын тойм 2016-09-01 2016-09-01 1188
Гол, мөрний усны горимын тойм 2016-08-22 2016-07-22 1654
Гол, мөрний усны горимын тойм /2016-07-11/ 2016-06-20 2051
Гол, мөрний усны горимын тойм/2016-06-10/ 2016-06-10 1787
Гол, мөрний усны горимын тойм/2016-06-01/ 2016-06-02 1729
Гол, мөрний усны горимын тойм 2016-05-20 1305
Гол, мөрний усны горимын тойм /2016-05-11/ 2016-05-11 1611
Гол, мөрний усны горимын тойм /2016-05-02/ 2016-05-02 1496
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл ба зузааны тойм /2016-04-21/ 2016-04-21 1614
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл ба зузааны тойм /2016-04-11/ 2016-04-12 1639
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл ба зузааны тойм /2016-04-01/ 2016-04-02 1630
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл ба зузааны тойм/2016-03-21/ 2016-03-22 2242
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл ба зузааны тойм/2016-03-11/ 2016-03-11 1733
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл ба зузааны тойм/2016-03-01/ 2016-03-01 2456
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл ба зузааны тойм/2016-02-21/ 2016-02-22 1768
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл ба зузааны тойм/2016-02-11/ 2016-02-11 1447
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл ба зузааны тойм/2016-02-01/ 2016-02-02 1445
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл ба зузааны тойм/2016-01-21/ 2016-01-22 1335
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл ба зузааны тойм/2016-01-11/ 2016-01-11 1499
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл ба зузааны тойм /2016-01-01/ 2016-01-01 1578
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл ба зузааны тойм/2015-12-21/ 2015-12-22 1427
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл ба зузааны тойм /2015-12-11/ 2015-12-11 1513
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл ба зузааны тойм /2015-12-01/ 2015-12-02 2214
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл ба зузааны тойм /2015-11-22/ 2015-11-23 1507
Гол, мөрний усны горимын тойм/2015-11-11/ 2015-11-11 1484
Гол, мөрний усны горимын тойм/2015-11-01/ 2015-11-02 1507
Гол, мөрний усны горимын тойм /2015-10-21/ 2015-10-21 1532
Гол, мөрний усны горимын тойм /2015-10-11/ 2015-10-12 1489
Гол, мөрний усны горимын тойм /2015-10-01/ 2015-10-02 1515
Гол, мөрний усны горимын тойм /2015-09-21/ 2015-09-21 1530
Гол, мөрний усны горимын тойм /2015-09-11/ 2015-09-11 1628
Гол, мөрний усны горимын тойм /2015-09-01/ 2015-09-02 1538
Гол, мөрний усны горимын тойм /2015-08-11/ 2015-07-31 1747
Гол, мөрний усны горимын тойм /2015-07-21/ 2015-07-21 1763
Гол, мөрний усны горимын тойм /2015-07-01/ 2015-07-12 1771
Гол, мөрний усны горимын тойм /2015-07-11/ 2015-07-10 1693
Наадмын өдрүүдийн гол мөрний усны түвшний төлөв байдал 2015-07-10 1762
Гол, мөрний усны горимын тойм /2015-06-11/ 2015-06-12 1690
Гол, мөрний усны горимын тойм /2015-06-01/ 2015-06-02 4095
Гол, мөрний усны горимын тойм /2015-05-21/ 2015-05-22 4409
Гол, мөрний усны горимын тойм /2015-05-11/ 2015-05-12 3197
Улаанбаатар - 2020/03/30

17 цаг

1 33
O
CF
Үзэгдэлгүй
6 м/с

ӨНӨӨДӨР - 2020/03/30

1 33
O
CF
Ялимгүй хур тунадас

10 м/с

Шинэ мэдээ

Санал асуулга

"Бороо шивэрнэ" гэсэн хэллэгтэй урьдчилсан мэдээг та юу гэж ойлгодог вэ?

google play app store